(bkz: olumden sonra)
yalniz kendi basin mi dertli sanirsin,
golgesi yeryuzunde avare insan?
tas da istemezdi yosun tuttugunu;
solmakta her cicek kokusu ucunca.
tasadir agaca ruzgârda yapragi;
her kus yanar az cok olen yavrusuna;
sivrisinek de halinden memnun degil;
viziltisi sikâyet makamindadir.
golgesi yeryuzunde avare insan?
tas da istemezdi yosun tuttugunu;
solmakta her cicek kokusu ucunca.
tasadir agaca ruzgârda yapragi;
her kus yanar az cok olen yavrusuna;
sivrisinek de halinden memnun degil;
viziltisi sikâyet makamindadir.
(bkz: cahit sitki taranci)
(bkz: hepimize dair)
uyumaya degil
ruyalarima gidiyorum
orada yasayacagim istegimce
uyanikken hic yasayamadigim
hepsi de gencti guzeldi
sevdim sevildim diye aldanarak
son gordugum onlar olacak
bunca yildir sevgiye dayanamadigim
olume degil
sonsuzluga gidiyorum
orda dinlenecegim gonlumce
yasarken hic mi hic dinlenemedigim
kalemim yine elimde
kagitlarim da onumde
son uykusunda dusecek basim
sagligimda hic egmedigim
ruyalarima gidiyorum
orada yasayacagim istegimce
uyanikken hic yasayamadigim
hepsi de gencti guzeldi
sevdim sevildim diye aldanarak
son gordugum onlar olacak
bunca yildir sevgiye dayanamadigim
olume degil
sonsuzluga gidiyorum
orda dinlenecegim gonlumce
yasarken hic mi hic dinlenemedigim
kalemim yine elimde
kagitlarim da onumde
son uykusunda dusecek basim
sagligimda hic egmedigim
(bkz: aziz nesin)
(bkz: olume egilmek)
gunes altinda soylenmedik soz yokmus..
bu yuzden geceleri soyluyorum sevdigimi..
ne gece ne gunduz yokmus soylenmemis soz..
bende soylenmisleri soyluyorum yeni bicimde..
hic bir bicim kalmamis dunyada denenmedik...
bende susuyorum sevgimi saklayip icimde....
duyuyorsun degilmi suskunlugumu nasil haykiriyor...
susarak sevgisini ilan eden cok var sevgilim ...
ama bir baska seven yok benim sustugum bicimde .
bu yuzden geceleri soyluyorum sevdigimi..
ne gece ne gunduz yokmus soylenmemis soz..
bende soylenmisleri soyluyorum yeni bicimde..
hic bir bicim kalmamis dunyada denenmedik...
bende susuyorum sevgimi saklayip icimde....
duyuyorsun degilmi suskunlugumu nasil haykiriyor...
susarak sevgisini ilan eden cok var sevgilim ...
ama bir baska seven yok benim sustugum bicimde .
(bkz: aziz nesin)
(bkz: susarak)
(bkz: buyuk britanya)
yine yalniz degilim her zamanki gibi
bu uzakdogu gecesinde yoklugunlayim
aramizda yirmibesbin kilometre
sen kistasin ben yazdayim
sen bir yarisinda dunyanin
ben ote yarisindayim
yine de birakmiyor ellerimi yoklugun
daha da bir gonlumcesin
varligindan bin kat guzel
o yalimsal ciplakligin yalaz yalaz
ve en gizlerden konusurken ellerin
icimden gelmiyor mektup yazmak demeden
sevisiyoruz yirmibesbin kilometreden
bu uzakdogu gecesinde yoklugunlayim
aramizda yirmibesbin kilometre
sen kistasin ben yazdayim
sen bir yarisinda dunyanin
ben ote yarisindayim
yine de birakmiyor ellerimi yoklugun
daha da bir gonlumcesin
varligindan bin kat guzel
o yalimsal ciplakligin yalaz yalaz
ve en gizlerden konusurken ellerin
icimden gelmiyor mektup yazmak demeden
sevisiyoruz yirmibesbin kilometreden
(bkz: aziz nesin )
(bkz: yoklugundaki sen)
aziz nesin siiridir.
mapus dami bana cok sey ogretti
ama en cok sabretmeyi
yalnizken kalabalik olmayi
kalabaliktayken de kendimle kalmayi
ve surekli kavga edip
durmadan kendimle barismayi
hic gocunup yuksunmeden
ihanetlere katlanmayi
bes metrede besbin metreyi yurumeyi
ve duvarlarin darliginda
dunyalari dolasmayi
ve hepsinden de cok
butun yuvarlaklari yuregimde bileyip sivriltmeyi
insan olmayi insan olmayi
mapus dami bana cok sey ogretti
ama en cok sabretmeyi
yalnizken kalabalik olmayi
kalabaliktayken de kendimle kalmayi
ve surekli kavga edip
durmadan kendimle barismayi
hic gocunup yuksunmeden
ihanetlere katlanmayi
bes metrede besbin metreyi yurumeyi
ve duvarlarin darliginda
dunyalari dolasmayi
ve hepsinden de cok
butun yuvarlaklari yuregimde bileyip sivriltmeyi
insan olmayi insan olmayi
(bkz: okul)
1915 (20 aralik) istanbul, heybeliada’da dogdu.
1925 istanbul’da suleymaniye’de ’kanuni sultan suleyman iptidai mektebi’nin 3.sinifina girdi. (sonradan okulun adi, istanbul 7. ilkokul oldu.)
1935 kuleli askeri lisesi’ni bitirip harp okuluna gecti.
1937 ankara’da harp okulunu bitirip astegmen oldu.
1941 2.dunya savasi yillarinda 2 yil trakya’da cadirli ordugahta gorev yapti.
1942 erzurum mustahkem mevkii istihkam tb.boluk komutanligina atandi. bir bomba kazasinda yaralandi. erzincan’da depremde yikilmis olan ordu cephaneliginin bosaltilmasiyla gorevlendirildi.
1944 ankara’da harp okulu’nda acilan ilk tank kursuna katildi.
1944 zonguldak’ta ucaksavar top mevzileri yaptirmakla gorevlendirildi.
1945 askerlikten ayrildiktan sonra karagoz gazetesinde ve yedigun dergisinde redaktorluk ve yazarlik yapti, profesyonel olarak yazarliga basladi.
1945 tan gazetesi’nde kose yazarligina basladi. (4 aralik’ta tek parti iktidari universite genclerine tan gazetesi’ni yaktirdi.)
1945 yayinlanmis ilk bagimsiz yapiti ’parti kurmak parti vurmak’ adli 16 sayfalik brosuru cikti.
1946 sabahattin ali ile birlikte markopasa ve suregi olan gulmece gazetelerini cikardi.
1947 bursa’ya surgun edilerek guvenlikte gozaltinda tutuldu.
1948 ikinci kitabi olan ’azizname’ adli taslama kitabini cikardi. bu kitap icin istanbul 2.agir ceza mahkemesinde dava acildi. 4 ay tutuklu olarak suren dava sonunda aklandi.
1949 ingiltere prensesi elizabeth, iran sahi riza pehlevi, misir krali faruk her ucu birden ankara’daki elcilikleri araciligiyla turkiye disisleri bakanligi’na resmen basvurarak, bir yazisinda kendilerini asagiladigi saviyla aleyhine dava actilar. 6 ay hapse mahkum edildi ve ceza infaz edildi.
1952 istanbul’da yeni kurulmaya baslanan levent’te bir dukkan kiralayarak olus kitabevi’ni acti. sabahlari levent’teki evlere gazete dagitiyordu.
1953 iki kucuk cocuguyla birlikte levent’teki kitabevinden gecimini saglayamayinca beyoglu’nda bursa sokagi’ndaki yeni yapilmis hanin bir odasinda ’paradi fotograf studyosu’nu bir ortagi ile birlikte kurdu.
1955 6-7 eylul faciasi olarak tarihimize gelen istanbul’daki azinliklarin ev ve dukkanlarinin korkunc yikimina suclu aranmaya baslanmisti. aziz nesin’de suclu olarak sikiyonetimce tutuklandi.
1955 halil lutfu dorduncu’nun ’yeni gazetesi’nde kose yazarligina basladi.
1956 italya’da (bordighera’da) yapilan uluslararasi (yirmi iki ulus) gulmece yarismasinda birincilik odulu olan altin palmiye’yi ’kazan toreni’ adli oykusuyle kazandi.
1957 yine italya’daki ayni uluslararasi yarismada ’fil hamdi’ adli oykusuyle ikinci kez birincilik odulu olan altin palmiye’yi kazandi.
1960 italya’da kazandigi ilk altin palmiye’yi devlet hazinesine bagisladi.
1961 tanin gazetesi’nde kose yazarligina basladi.
1961 zubuk adli haftalik bir gulmece gazetesi cikarmaya basladi.
1962 sahibi bulundugu dusun yayinevi anlasilamayan bir nedenle bir gece yandi. ust fiyatlari 3 milyon lira olan (bugunku para degeriyle en az yarim milyar lira) depodaki kitaplari yandi.
1965 elli yasindayken ilk kez pasaport alabildi, ve yurtdisina cikti. cagrili oldugu berlin ve weimar’daki antifasist yazarlar toplantisi’na katildi. alti ay suren bu ilk yurtdisi gezisinde, polonya, sovyetler birligi, romanya ve bulgaristan’a gitti.
1966 bulgaristan’da yapilan uluslararasi gulmece yarismasinda birincilik odulu olan altin kirpi’yi ’vatani vazife’ adli oykusuyle kazandi.
1968 milliyet gazetesi’nin actigi karagoz oyunu yarismasinda ’uc karagoz’ oyunuyla birincilik odulu aldi.
1969 moskova’da yapilan uluslararasi gulmece yarismasinda ’insanlar uyaniyor’ adli oykusuyle krokodil birincilik odulu kazandi.
1970 turk dil kurumu’nun oyun odulunu ’cicu’ adli oyunuyla kazandi.
1972 kimsesiz cocuklari yetistirmek icin nesin vakfi’ni kurdu.
1974 asya-afrika yazarlar birligi’nin lotus odulunu kazandi.
1975 lotus odulunu almak icin filipinler’in baskenti manila’da yapilan torene katildi.
1976 bulgaristan’da gabrovo kentinde duzenlenen gulmece kitabi uluslararasi yarismasinda birinciligi elde ederek hitar petar odulunu kazandi.
1977 turkiyeyazarlar sendikasi baskani secildi.
1978 ’yasar ne yasar ne yasamaz’ adli romaniyla madarali roman odulunu kazandi.
1982 vietnam’daki asya-afrika yazarlar birligi toplantisindan donuste moskova’da kalp hastaligindan hastaneye kaldirildi. ’kalp hastaliklari arastirma merkezi’nde bir ay kalarak tedavi gordu.
1983 abd’de indiana universitesi’nin duzenledigi uluslararasi toplantiya cagrildi. pasaportu geri alindigi icin bu toplantiya katilamadi.
1984 (20 aralik) san sinema salonu’nda 70. dogumgunu toreni yapildi.
1984 aydinlar dilekcesi girisiminde bulundu.
1985 ekin a.s’nin kurulmasi girisiminde bulundu.
1985 ingitere’de pen kulup onur uyeligine secildi.
1985 tuyap’in duzenledigi ’halkin sectigi yilin yazari’ odulunu kazandi.
1989 ’demokrasi kurultayi’nin toplanmasinda etkin gorev aldi. olusturulan ’demokrasi izleme komitesi’nin iki baskanindan biri oldu.
1989 sovyet cocuk fonu’nun ilk kez verilen ’tolstoy altin madalyasi’na deger goruldu.
1990 (19 mart) ankara’da sanat kurumu’nda 75.yasi kutlandi.
1991 - 1995 yogun etkinliklerle gecen yillar.
1995 5 temmuz cesme’deki imza gunu sonrasi, saat 01.05’te oldu.
1925 istanbul’da suleymaniye’de ’kanuni sultan suleyman iptidai mektebi’nin 3.sinifina girdi. (sonradan okulun adi, istanbul 7. ilkokul oldu.)
1935 kuleli askeri lisesi’ni bitirip harp okuluna gecti.
1937 ankara’da harp okulunu bitirip astegmen oldu.
1941 2.dunya savasi yillarinda 2 yil trakya’da cadirli ordugahta gorev yapti.
1942 erzurum mustahkem mevkii istihkam tb.boluk komutanligina atandi. bir bomba kazasinda yaralandi. erzincan’da depremde yikilmis olan ordu cephaneliginin bosaltilmasiyla gorevlendirildi.
1944 ankara’da harp okulu’nda acilan ilk tank kursuna katildi.
1944 zonguldak’ta ucaksavar top mevzileri yaptirmakla gorevlendirildi.
1945 askerlikten ayrildiktan sonra karagoz gazetesinde ve yedigun dergisinde redaktorluk ve yazarlik yapti, profesyonel olarak yazarliga basladi.
1945 tan gazetesi’nde kose yazarligina basladi. (4 aralik’ta tek parti iktidari universite genclerine tan gazetesi’ni yaktirdi.)
1945 yayinlanmis ilk bagimsiz yapiti ’parti kurmak parti vurmak’ adli 16 sayfalik brosuru cikti.
1946 sabahattin ali ile birlikte markopasa ve suregi olan gulmece gazetelerini cikardi.
1947 bursa’ya surgun edilerek guvenlikte gozaltinda tutuldu.
1948 ikinci kitabi olan ’azizname’ adli taslama kitabini cikardi. bu kitap icin istanbul 2.agir ceza mahkemesinde dava acildi. 4 ay tutuklu olarak suren dava sonunda aklandi.
1949 ingiltere prensesi elizabeth, iran sahi riza pehlevi, misir krali faruk her ucu birden ankara’daki elcilikleri araciligiyla turkiye disisleri bakanligi’na resmen basvurarak, bir yazisinda kendilerini asagiladigi saviyla aleyhine dava actilar. 6 ay hapse mahkum edildi ve ceza infaz edildi.
1952 istanbul’da yeni kurulmaya baslanan levent’te bir dukkan kiralayarak olus kitabevi’ni acti. sabahlari levent’teki evlere gazete dagitiyordu.
1953 iki kucuk cocuguyla birlikte levent’teki kitabevinden gecimini saglayamayinca beyoglu’nda bursa sokagi’ndaki yeni yapilmis hanin bir odasinda ’paradi fotograf studyosu’nu bir ortagi ile birlikte kurdu.
1955 6-7 eylul faciasi olarak tarihimize gelen istanbul’daki azinliklarin ev ve dukkanlarinin korkunc yikimina suclu aranmaya baslanmisti. aziz nesin’de suclu olarak sikiyonetimce tutuklandi.
1955 halil lutfu dorduncu’nun ’yeni gazetesi’nde kose yazarligina basladi.
1956 italya’da (bordighera’da) yapilan uluslararasi (yirmi iki ulus) gulmece yarismasinda birincilik odulu olan altin palmiye’yi ’kazan toreni’ adli oykusuyle kazandi.
1957 yine italya’daki ayni uluslararasi yarismada ’fil hamdi’ adli oykusuyle ikinci kez birincilik odulu olan altin palmiye’yi kazandi.
1960 italya’da kazandigi ilk altin palmiye’yi devlet hazinesine bagisladi.
1961 tanin gazetesi’nde kose yazarligina basladi.
1961 zubuk adli haftalik bir gulmece gazetesi cikarmaya basladi.
1962 sahibi bulundugu dusun yayinevi anlasilamayan bir nedenle bir gece yandi. ust fiyatlari 3 milyon lira olan (bugunku para degeriyle en az yarim milyar lira) depodaki kitaplari yandi.
1965 elli yasindayken ilk kez pasaport alabildi, ve yurtdisina cikti. cagrili oldugu berlin ve weimar’daki antifasist yazarlar toplantisi’na katildi. alti ay suren bu ilk yurtdisi gezisinde, polonya, sovyetler birligi, romanya ve bulgaristan’a gitti.
1966 bulgaristan’da yapilan uluslararasi gulmece yarismasinda birincilik odulu olan altin kirpi’yi ’vatani vazife’ adli oykusuyle kazandi.
1968 milliyet gazetesi’nin actigi karagoz oyunu yarismasinda ’uc karagoz’ oyunuyla birincilik odulu aldi.
1969 moskova’da yapilan uluslararasi gulmece yarismasinda ’insanlar uyaniyor’ adli oykusuyle krokodil birincilik odulu kazandi.
1970 turk dil kurumu’nun oyun odulunu ’cicu’ adli oyunuyla kazandi.
1972 kimsesiz cocuklari yetistirmek icin nesin vakfi’ni kurdu.
1974 asya-afrika yazarlar birligi’nin lotus odulunu kazandi.
1975 lotus odulunu almak icin filipinler’in baskenti manila’da yapilan torene katildi.
1976 bulgaristan’da gabrovo kentinde duzenlenen gulmece kitabi uluslararasi yarismasinda birinciligi elde ederek hitar petar odulunu kazandi.
1977 turkiyeyazarlar sendikasi baskani secildi.
1978 ’yasar ne yasar ne yasamaz’ adli romaniyla madarali roman odulunu kazandi.
1982 vietnam’daki asya-afrika yazarlar birligi toplantisindan donuste moskova’da kalp hastaligindan hastaneye kaldirildi. ’kalp hastaliklari arastirma merkezi’nde bir ay kalarak tedavi gordu.
1983 abd’de indiana universitesi’nin duzenledigi uluslararasi toplantiya cagrildi. pasaportu geri alindigi icin bu toplantiya katilamadi.
1984 (20 aralik) san sinema salonu’nda 70. dogumgunu toreni yapildi.
1984 aydinlar dilekcesi girisiminde bulundu.
1985 ekin a.s’nin kurulmasi girisiminde bulundu.
1985 ingitere’de pen kulup onur uyeligine secildi.
1985 tuyap’in duzenledigi ’halkin sectigi yilin yazari’ odulunu kazandi.
1989 ’demokrasi kurultayi’nin toplanmasinda etkin gorev aldi. olusturulan ’demokrasi izleme komitesi’nin iki baskanindan biri oldu.
1989 sovyet cocuk fonu’nun ilk kez verilen ’tolstoy altin madalyasi’na deger goruldu.
1990 (19 mart) ankara’da sanat kurumu’nda 75.yasi kutlandi.
1991 - 1995 yogun etkinliklerle gecen yillar.
1995 5 temmuz cesme’deki imza gunu sonrasi, saat 01.05’te oldu.
(bkz: aziz nesin)
yok baska hicbir umarin
en granit kayanin en ortasinda
balta girmemis karanliklarinda kipirtisiz
ya olmektir kurtulusun
yada siir tutunmak
o en gergin tele soyle bir dokun
son tiniyla tel kopsun
ayak sesleri duyulsun olumun
her yanin her yonun cikmaz
nereye baksan yok
hic bile hersey sayilir o bulundugun yerde
kurtarirsa kurtarir ancak
yine siire tutunmak.
en granit kayanin en ortasinda
balta girmemis karanliklarinda kipirtisiz
ya olmektir kurtulusun
yada siir tutunmak
o en gergin tele soyle bir dokun
son tiniyla tel kopsun
ayak sesleri duyulsun olumun
her yanin her yonun cikmaz
nereye baksan yok
hic bile hersey sayilir o bulundugun yerde
kurtarirsa kurtarir ancak
yine siire tutunmak.
(bkz: siire tutunmak)
neden bekliyorsun?
bu sözlük, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaştığın bir platform, hislerini tercüme eden özgür bilgi kaynağıdır.
katkıda bulunmak istemez misin?